Mutluluk İksirleri yazı dizisinin ilk bölümünde antik yunan filozoflarının önerilerini paylaşmak istiyorum.
Sokrates’e göre mutluluğa bilgi yolu ile varılabilir ve erdem insanı mutluluğa götüren en iyi araçtır. Ama sadece erdemle mutlu olunmaz, aynı zamanda bu erdemi eylemlerde de göstermeli, doğru davranışlarda da bulunmalıdır. Mutluluk, son erektir ve genel anlamda iyiyi kötüden, hazzı acıdan doğru bir şekilde ayırt edebilmektir.
Platon, mutluluğu gerek insan bireyleri, gerekse toplum ve site için nihai amaç olarak görmekteydi. Ahlak anlayışı da mutluluğun elde edilmesi amacına yönelmişti. Platon’a göre mutluluğu sağlayabilecek şey iyilikten başkası değildi. Çünkü Platon’a göre “İyi” en yüksek ideaydı ve şeylerin doğalarının tamlığını ifade ettiği için “İyi” ideası gerek insanın, gerek toplumun yetkinliğini temsil etmekteydi. Bu yüzden mutlu olmak isteyen herkesin iyiyi istemesi, iyiyi hayatının amacı sayması gerekmekteydi.
Aristoteles’e göre “yaşamını kendi tercihine göre yönlendirebilen herkes güzel yaşamak için bir hedef koyar –mevki, ün, zenginlik ya da eğitim- tüm eylemlerini bu hedefe bakarak gerçekleştirir ve Aristoteles, her türlü insan etkinliğinin hedefi olarak mutluluğa işaret etmektedir.
Sofistlerden Kallikles, insana iyilik ve mutluluk sağlayan şeyin kişinin istediği her şeyi yapabilme gücüne sahip olması olduğunu (Gorgias, 470a) Böylece Sofistlere göre mutlu hayat, güçlünün gücünü dilediğince uyguladığı, mümkün olan en yüksek hazları elde ettiği bir hayattır ve iyilik, her şeyden önce sağlık, zenginlik ve mevki gibi şeylerin elde edilmesine bağlıdır.
Kinikler, mutlu olmayı tüm maddi ve manevi bağımlılıklarından kurtulma yoluyla bulabileceklerine inanmışlardır.
Septikler, herşeyden hatta kendi varlıklarından bile şüphe ettikleri için mutluluk kavramın ölçüsünün insan olduğuna ve değişiklik gösterdiğine inanırlar. ( Üşüyen bir adam için rüzgar olumsuz iken, sicaktan rahatsız olan bir insan için ferahlatıcıdır.)
Stoacı Epiktetos’a göre mutlu olmanın yolunda kabul ettiği iki kural vardır;
1. İradenin dışında, iyi ya da kötü olan hiçbir şey bulunmadığını kabul etmemiz gerekir.
2. Olayları öngörüp yönlendirmeye çalışmak yerine, onları yalnızca bilgelikle kabul etmeliyiz.
Epiktetosun İçsel huzur ve mutluluk için önerileri şunlardır;
· Kontrol edebileceğiniz ve edemeyeceğiniz şeyleri
öğrenin
· Başkalarının işine karışarak vakit kaybetmeyin
· Kontrolünüz dışındaki şeyler için endişelenmeyin.
· Arzularınız kendi işlerini kendi görmek ister
· Her şeyi gerçekte olduğu gibi görün.
· Kişi edinimleriyle kendini gerçekleştirir.
· Olaylar bizi incitemez fakat olaylara bakışımız bizi incitebilir.
· Kimseyi ayıplamayın ve suçlamayın
· Kendi erdeminizi yaratın
· Kendi önemli görevinize odaklanın
· Olayları tıpkı ortaya çıktıkları gibi sessizce
kabullenin
· İradeniz her zaman güç alanı içindedir.
· Başınıza gelen her şeyi bütünüyle kullanın
· Sahip olduğunuz şeyleri yitirmek her şeyin sonu
değildir.
· İçsel huzur iyi bir yaşamın kapısını açar.
· Sizi ilgilendirmeyen şeylere dikkatinizi
yönlendirmeyin
· İhtiyaçlarınızı e beklentilerinizi gerçeklikle
uyumlu hale getirin
· Yaşama bir ziyafetmiş gibi yaklaşın
· Öteki insanların olumsuz görüşlerini
benimsemekten kaçının
· Size verilen rolü her zaman iyi oynayın
· Olan her şeyin iyi bir nedeni vardır
· Mutluluk yalnızca içinizde bulunabilir.
· Olaylar karşısında oto-kontrolünüzü yitirmeyin.
· Ruhsal gelişim ölüm ve felaketle yüzleşerek gerçekleşir.
· Kalbinizde yaşatmak istediğiniz idealleri içinize ekin.
· Bilgelik dolu bir yaşam arayanlarla alay
edilecektir.
· Başkalarınız memnun etmeye çalışmak tehlikeli
bir tuzaktır.
· Karakter şöhretten daha önemlidir.
· Her avantajın bir bedeli vardır.
· Doğanın iradesini kendi iradeniz yapın.
· Kendimizin efendisi olmamız tanrısal iradenin amaç edinmemizi istediği şeydir.
· Zihninize hazineniz gibi davranın, Aklınızı hep anımsayın, Amacınıza yapışın.
· Önce amacınızı belirleyin, sonra nasıl gerçekleştireceğinizi düşünün, sonra da uygulayın.
· Görevlerimiz birbirimizle ilişkilerde açığa çıkar.
· Olayların kendileri öznesiz ve kayıtsızdır.
· İçinizden cömertlik dürtüleri geldiğinde onları bastırmayın.
· Nasıl bir kişi olmak istediğinizi açık seçik tanımlayın.
· Yalnızca iyi bir amacınız olduğunda konuşun
· Çok popüler olan eğlencelerden uzak durun.
Mutluluk bence bilmemektir. Çocukken geçim derdinin ne olduğunu bilmeyiz ve mutluyuzdur. Ancak daha sonrasında insan birşeyleri öğrendikçe mutsuz olmaya başlıyor.